Xu hướng chuyển đổi năng lượng xanh đang tạo ra một bước chuyển dịch chiến lược cho ngành khai khoáng toàn cầu, và Việt Nam chắc chắn không phải là ngoại lệ. Khi nhu cầu khoáng sản thiết yếu như lithium, đồng, đất hiếm, niken được dự báo tăng từ 3-7 lần để phục vụ các sản phẩm sử dụng năng lượng sạch hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, áp lực đổi mới công nghệ – từ tự động hóa khai thác đến phát triển vật liệu xanh – đang trở thành bài toán sống còn đối với các doanh nghiệp khai khoáng trong nước. Đây cũng chính là chủ đề sẽ được thảo luận tại Mining & Construction Vietnam 2027, triển lãm quốc tế chuyên ngành khai khoáng và xây dựng diễn ra từ ngày 20-22/4/2027 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), Đông Anh, Hà Nội.
1. Áp lực từ xu hướng nhu cầu khoáng sản toàn cầu
Theo các báo cáo thị trường khoáng sản trọng điểm gần đây, giá trị thương mại nhóm khoáng sản phục vụ chuyển dịch năng lượng đã tăng gấp đôi chỉ trong vòng 5 năm, và được dự báo tiếp tục tăng gấp 3-4 lần vào giai đoạn 2030-2040 so với năm 2020. Lithium, đồng, niken, cobalt và đất hiếm – những “nguyên liệu của tương lai” cho pin xe điện, tua-bin gió và lưới điện thông minh – đang chứng kiến mức tăng trưởng nhu cầu chưa từng có.
Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là rủi ro mang tính hệ thống: chuỗi cung ứng khoáng sản toàn cầu hiện bị tập trung hóa cao độ, khi phần lớn công đoạn tinh luyện các khoáng sản chiến lược vẫn nằm trong tay một số ít quốc gia. Trong khi đó, tỷ lệ tái chế khoáng sản trên thế giới còn rất thấp, chi phí đầu tư khai mỏ mới ngày càng đắt đỏ và thời gian phát triển một mỏ có thể kéo dài tới hơn một thập kỷ. Đây chính là khoảng trống mà các quốc gia có tài nguyên – trong đó có Việt Nam – có thể tận dụng nếu sớm chuyển mình về công nghệ và mô hình sản xuất.
2. Ngành khai khoáng Việt Nam đang ở đâu trong cuộc chuyển đổi?
Việt Nam sở hữu trữ lượng đáng kể các khoáng sản phục vụ năng lượng sạch như đất hiếm, titan, đồng, niken và vonfram. Dù vậy, phần lớn doanh nghiệp trong ngành vẫn vận hành theo mô hình khai thác – chế biến thô, chưa tận dụng tối đa công nghệ hiện đại và giá trị gia tăng còn hạn chế. Một tỷ lệ lớn khoáng sản khai thác hiện nay vẫn được xuất khẩu dưới dạng tinh quặng hoặc sản phẩm sơ chế, khiến doanh nghiệp Việt khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị khoáng sản năng lượng toàn cầu và dễ bị tác động bởi biến động giá thế giới.
Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn ESG (môi trường – xã hội – quản trị) ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc để tiếp cận các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, EU hay Nhật Bản. Việc sớm hiện đại hóa công nghệ và quy trình sản xuất sẽ giúp doanh nghiệp khai khoáng Việt Nam nâng cao vị thế và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh toàn cầu đang hình thành.
Chính vì vậy, đổi mới công nghệ theo hai hướng song hành – tự động hóa vận hành và phát triển vật liệu, quy trình xanh – đang trở thành định hướng chiến lược tất yếu cho ngành khai khoáng trong nước.
3. Tự động hóa – đòn bẩy nâng cao hiệu quả, an toàn và năng lực cạnh tranh
Trong bối cảnh ngành khai khoáng toàn cầu chịu áp lực ngày càng lớn về hiệu suất, an toàn lao động và phát thải, chuyển đổi số và tự động hóa đã trở thành ưu tiên hàng đầu của các doanh nghiệp khai thác, từ mỏ lộ thiên đến hầm lò. Việc ứng dụng các công nghệ Công nghiệp 4.0 – như thiết bị khai thác điều khiển từ xa, hệ thống giám sát vận hành theo thời gian thực, cảm biến môi trường mỏ và phân tích dữ liệu lớn – không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro tai nạn lao động mà còn tối ưu hóa năng suất, giảm tiêu hao năng lượng và tài nguyên trong từng công đoạn sản xuất.
Đối với Việt Nam, đầu tư vào tự động hóa khai thác và chế biến sâu (luyện kim xanh, thủy luyện, tinh luyện điện hóa) sẽ giúp doanh nghiệp mở rộng chuỗi giá trị từ nguyên liệu thô sang sản phẩm chế biến sâu, nâng cao biên lợi nhuận và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế. Đây cũng là lý do các chính sách hỗ trợ tín dụng xanh, ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ chế biến sâu đang được khuyến nghị đẩy mạnh nhằm tạo động lực chuyển đổi.
4. Mining & Construction Vietnam 2027 – Nơi hội tụ công nghệ tự động hóa tiên tiến
Trong bối cảnh các doanh nghiệp khai khoáng đang ráo riết tìm kiếm giải pháp chuyển đổi xanh để nâng cao năng lực cạnh tranh, Mining & Construction Vietnam 2027 diễn ra từ ngày 20 – 22/04/2027 tại VEC, Đông Anh, Hà Nội chính là cơ hội vàng để thương hiệu của bạn chủ động tiếp cận, khai phá thị trường và tăng nhận diện thương hiệu.
Hạng mục cốt lõi | Vai trò & Giá trị kết nối tại Mining & Construction Vietnam |
Quy mô & Tầm vóc Quốc tế | Quy tụ hàng trăm đơn vị trưng bày đến từ hơn 18 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là một trong những sự kiện chuyên ngành đáng chú ý trong lĩnh vực khai thác mỏ và xây dựng hạ tầng tại khu vực. |
Trưng bày Công nghệ Tiên tiến | Giới thiệu trực quan các thiết bị cơ giới hạng nặng: Máy khoan hầm hiện đại, máy nghiền sàng đá công suất lớn, hệ thống tự động hóa mỏ lộ thiên và hầm ngầm, giải pháp an toàn lao động và các thiết bị khảo sát địa chất ứng dụng công nghệ cao. |
Giải pháp Xanh & Bền vững | Giới thiệu các giải pháp khôi phục môi trường sau khai thác, công nghệ tuyển quặng giảm tiêu thụ nước, hệ thống sản xuất phụ trợ mỏ than điện tiết kiệm năng lượng, đáp ứng xu hướng Net-Zero của Chính phủ Việt Nam. |
Kết nối và Thương mại trực tiếp | Giúp các doanh nghiệp thầu xây dựng Việt Nam và các chủ mỏ tiếp cận trực tiếp với các nhà sản xuất thiết bị trên thế giới. Quy tụ nhiều thương hiệu thiết bị, công nghệ và giải pháp hàng đầu trong ngành. |
Chuyển giao Tri thức Chuyên ngành | Chuỗi hội thảo chuyên đề chuyên sâu phối hợp cùng Đại học Mỏ – Địa chất và Hội Kỹ thuật Nổ mìn Việt Nam, cập nhật các xu hướng ứng dụng AI trong thiết kế mỏ, công nghệ khoan nổ mìn, tự động hóa trong khai thác và các giải pháp thúc đẩy phát triển xanh trong ngành khai khoáng, vật liệu xây dựng. |
